Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler / Reklamcılık ve Tanıtım/ MERYEM ÖZKAN

Fantasia 2000, Walt Disney yapımı birçok animasyon içerikli sahneden oluşan animasyonlu bir müzikaldir. Çeşitli bölümlerden oluşan animasyon filminde Firebird Suite bölümünde bir orkestra şefinin sahneye çıkması ile animasyon filmi başlamaktadır. Bu anlamda daha ilk sahnede müziğin gücü ile animasyon filmindeki sahnelerin derinliğinin artırılması hedeflenmektedir. Üç ana karakterden oluşan filmde gerçek unsurlar ve gerçek dışı unsurlar bir araya getirilmektedir. Bir orman tasviri üzerinden hayattaki iyi ve kötü kavramları iki zıt karakter üzerinden yansıtılmaktadır. Filmde gösterilen orman insanın mekânsal olarak hayatını temsil etmektedir. Ormana hayat veren, onu renklendiren ve canlandıran kadın figürü iyilik kavramını yansıtmaktadır. İyiliğin ormanda, hayatta her alana yayılması ve yayıldığı her alanı güzelleştirdiği gözlemlenmektedir. Ancak iyiliği temsil eden karakterin bir yanardağı fark etmesi ve onu da renklendirmeye çalışması nedeniyle hikâyede kötülüğün uyanmasına ve iyilik ile mücadele etmesine sebebiyet vermektedir.

Yanardağ zirvesinde bulunan ateşin iyiliğin yarattığı renklere, canlılığa izin vermeyip iyilik ile mücadele etmesi hem işitsel hem de göstergesel olarak izleyiciye verilmektedir. Filmde hiçbir diyaloğun olmamasına rağmen müziğin sahneler ile uyumlu bir şekilde hikâyeyi yansıtması anlatılmak isteneni izleyiciye sunmaktadır. Kötülüğün yakıcı ve yıkıcı etkisi ateş üzerinden ve iyiliğin yarattığı renklendirdiği ormanı küle çevirmesi üzerinden gösterilmektedir. İyilik ve kötülüğün bu mücadelesinde kötülük her yeri tarumar etmiş ve kısa süreli bir zafer kazanmış görünmektedir. Ancak ormanın ya da hayatın bilge gücü ile iyilik tekrar harekete geçmekte ve kötülüğün orman üzerinde (hayat üzerinde) yarattığı yıkımı düzenleyerek ilk başta olduğunda daha güçlü bir şekilde ormanı renklendirmeye, canlandırmaya başlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında iyiliğin yaşanan tüm zorlu mücadeleler, yıkımlar karşısında vazgeçmeyip, pes etmeyip yeniden başlayabilmek olduğu küllerinden yeniden doğup kendini gerçekleştirdiği ve yaşanan tüm zorlu mücadeleler karşısında galip geldiği gösterilmektedir.

Hikâyenin Başlangıcı: İyiliğin Doğuşu

Firebird Suite filmi içerisinde üç farklı karakteri barındırmaktadır. Animasyon filminde gösterilen bu üç farklı karakter simgesel açıdan farklı anlamları tasvir etmektedir. Filmin ilk sahnesinde karanlık ve renksiz bir orman gösterilmektedir. Ormanda ilerleyen ve ıssız bir mağaraya doğru yol alan bir geyik hikâyenin başlamasına sebep olmaktadır. Filmin başlangıcında yer alan ve meydana gelecek tüm olayları başlatan geyik karakteri göstergebilimsel açıdan değerlendirildiğinde kilosu, ağır ve temkinli hareket etmesi sebebi ile yaşlı bilge bir kişilik olarak gösterilmektedir. Geyik karakteri filmin ana konusunu anlatan iki zıt kavramdan biri olan iyilik kavramının oluşmasına olanak sağlamaktadır. Geyiğin bir buz sarkıtına sıcak nefesini üflemesi buz sarkıtından suya düşün birkaç damla ile iyiliği temsil eden ana karakterimizi meydana getirmektedir. İyiliği temsil eden bu karakter uzun saçları, yüz yapısı ve naif hareketleri ile kadın tasviri üzerinden yansıtılmaktadır.

Hikâyenin bir ormanda geçmesi ve tabiat ana gibi ifadelerin toplum tarafından bilinmesi sebebi ile ilgili karakterin kadın cinsiyeti üzerinden yansıtılması söz konusudur. Kadın karakteri doğanın içindeki iyiliği, güzelliği, üretimi, yaratımı temsil etmektedir. Karakterin dokunduğu, geçtiği yerlerin hayat bulması, ormanın renge, yeniliğe ve canlılığa kavuşması ormana hayat verdiği anlamına gelmektedir. Bu bağlamda ilgili doğa ana karakterinin şifa veren iyileştiren özellikleri ile hayat içerisinde iyiliği temsil ettiği gözlemlenmektedir. Kurumuş büyük bir ağacı çiçeklendirmesi, bereketsiz gibi görünen bir topraktan rengarenk çiçekler yaratması iyiliği temsil eden kadın figürünün üretim sürecini göstermektedir. Doğadan bağımsız olarak insan hayatına baktığımızda da hayatın kadın ile başladığını kadının yeni bir canlının yaşamına olanak tanıdığı, ürettiği, hayatı renklendirdiği, hayatı iyileştirdiği ve canlandırdığı anlamı çıkarılabilmektedir. Orman metaforu ile adlandırılan hayatı güzelleştiren, renklendiren iyilik kadın üzerinden gösterilmektedir. İyilik karakterinin ormanı renklendirdiği her sahne huzur verici, rahatlatıcı enstrümanlar ile desteklenmektedir. Yeşil ve mavi tonların ağırlıklı olduğu sahnelerde yansıtılmak istenen canlılık, huzur ve iyi oluş hali izleyiciye sunulmaktadır.

Kötülüğün Uyanışı ve İyilik ile Mücadelesi

Her hikâyede olduğu gibi ilgili Firebird Suite animasyon filminde de aşılması gereken bir zorluk, verilmesi gereken bir mücadele görülmektedir. İnsan yaşamı düşünüldüğünde de sürekli iyi olma, mutlu olma halinin mümkün olmadığı bilinmektedir. İyilik ve kötülüğün hayat üzerindeki savaşı olarak yorumlanabilecek bu mücadelede kötü olma hali bir yanardağ, ateş metaforu üzerinden anlamlandırılmaktadır. İyilik hayatın her alanını, ormanın her yerini iyiye çevirmeye çalışırken bir yanardağın zirvesini fark etmesi ve iyiliğin getirmiş olduğu saflık ile her yeri renklendirmeye, güzelleştirmeye çalışması üzerinden bahsedilen çatışmanın yaşandığı görülmektedir. Kötülük karakteri iyilik karakterinin yansıttığı düzenli ve estetik görünümün aksine şekilsiz ve ateşten yapılmış olması sebebi ile yıkımı ve kaosu temsil etmektedir.

İyiliğin kötülüğü uyandırması ile başlayan mücadelede işitsel olarak artan ritim ve volüm, kaçınılmaz yıkımın bahsedilen mücadelenin izleyiciye daha etkili bir şekilde geçmesine olanak tanımaktadır. Kırmızı ve turuncu renklerin yoğun olarak gösterildiği sahnelerde yaratılan tüm iyiliğin ve renklerin yok olduğu, kötülüğün yıkıcı etkisi ile anlatılmaktadır. İyiliğin, kötülüğün ona da zarar verebileceğinden korkması sebebi ile kaçması, mücadeleye hazır olmadığını göstermektedir. Kötülüğün yarattığı kaos karşısında şaşırmış ve korkmuş olması gözlemlenmektedir. İyiliğin kaçacak yerinin olmadığı köşeye sıkıştığı anda kötülüğün biçimsiz, heybetli şekli, kocaman gözleri ve ağzı ile iyilik karakterine doğru hamle yapması sonucunda ekran birkaç saniyeliğine karartılmış, müzik hat safhaya çıkmış ve bir anda sessizlik oluşmuştur. İlgili sahnelerde izleyicinin merak duygusunun uyandırılması, bir sonraki sahnenin izleyen tarafından düşünülmesine ve izleyiciyi heyecanlandırması düşüncesi ile filmin sürükleyiciliği yansıtılmaktadır.  

İyilik Yeniden Başlayabilmektir  

Tüm kaosun ve mücadelenin sona ermesi ardından kötülüğün yarattığı yıkım gösterilmektedir. Umutsuzluğun, hayal kırıklığının yansıtıldığı sahnelerde bir daha tekrar ormanın (hayatın) eski renklerine kavuşamayacağı hissi verilmektedir. Ancak yaşanan umutsuzluk ve karamsarlık filmin ilk sahnelerinde yer alan ve bilgeliği temsil eden geyik karakterinin iyiliği tekrar uyandırması ona destek olması ile iyiliğin tekrar orman için mücadele vermesini gözler önüne sermektedir. Filmin final sahnesinde iyiliğin sadece yaratmak değil meydana gelen yıkımdan, oluşan tahribattan sonra yeniden başlayabilme gücünün gösterilmesi, vazgeçilmemesi gerektiği anlatılmaktadır. Final sahnesinde küle dönen ormanın tekrar ve daha güçlü bir şekilde renklerine kavuşması ve müziğin eş zamanlı olarak yükselmesi izleyicinin zihninde de vazgeçmeme, mücadele etme hissini yansıtmaktadır.

Finalde iyiliği temsil eden karakterinin gözyaşlarıyla toprağı canlandırması, iyiliğin kötülük ile verdiği mücadele sonrası daha güçlü bir şekilde geri döndüğünü anlatmaktadır. Film izleyiciye alt metin olarak şunu sunmaktadır. Hayatın her alanında iyilik ve kötülük aynı yerdedir. İyilik kötülükten habersiz olsa da yaşamın bir noktasında onunla karşılaşacak ve onun yarattığı yıkımı görecektir. Kötülüğün yarattığı bu yıkım karşısında iyilik her ne kadar zarar görse de tüm emekleri boşa çıkmış olsa da korkmuş ve umutsuzluğa kapılmış olsa da her zaman küllerinden yeniden doğacak ve yeniden daha güçlü olarak üretmeye, yaratmaya başlayacaktır. Bu sebeple hayatta meydana gelen herhangi olumsuz bir durum karşısında pes etmeyip, bizi seven ve bizi destekleyen insanlara güvenerek, onlardan yararlanarak daha güçlü bir şekilde hayatımıza, hedeflerimize ve ideallerimize inanarak yolumuza devam etmemiz gerekmektedir.